تصور کنید باستانشناسان در میان یخهای کوهستان، مردی را پیدا میکنند که بیش از پنج هزار سال پیش زندگی میکرده است (اوتسی، مرد یخی). وقتی محتویات معده او را بررسی میکنند، با حقیقتی شگفتانگیز روبرو میشوند: آخرین وعده غذایی او چیزی شبیه به پنکیک بوده است! بله، درست خواندید. قبل از اینکه بشر نانهای حجیم امروزی را بشناسد، تاریخچه پنکیک و سفر آن در جهان آغاز شده بود. این دایرههای طلایی و خوشعطر، تنها یک صبحانه ساده نیستند؛ آنها بازماندگان دوران باستان و یکی از نخستین ابداعات آشپزی بشر محسوب میشوند که توانستهاند در طول هزاران سال، خود را با هر فرهنگ و تمدنی سازگار کنند.
آنچه در ادامه میخوانید!
پنکیک چیست؟ زبان مشترک گرسنگی و لذت
اگر بخواهیم پنکیک را به سادهترین زبان تعریف کنیم، باید بگوییم: خمیری رقیق بر پایه نشاسته که روی سطحی داغ پهن و پخته میشود. اما این تعریف فنی، حق مطلب را درباره روح این غذا ادا نمیکند. پنکیک، بوم نقاشی آشپزها در سراسر جهان است. مادهای که در سادهترین حالت از آرد، مایعات (شیر یا آب) و گاهی تخممرغ تشکیل میشود، اما در هر گوشه از دنیا، لباسی متفاوت بر تن میکند. پنکیک، زبان مشترک صبحانههای جهان است؛ نمادی از گرما، صمیمیت خانوادگی و شروع یک روز با انرژی.
ریشهها و سرآغاز؛ از سنگهای داغ تا ضیافت رومی
داستان پنکیکها بسیار قدیمیتر از آن است که بتوان یک مخترع خاص برای آن نام برد. احتمالا اولین پنکیکها زمانی شکل گرفتند که انسانهای اولیه مقداری آرد غلات را با آب مخلوط کردند و آن را روی سنگی که زیر آفتاب یا کنار آتش داغ شده بود، ریختند.
اما اگر بخواهیم ردپای مکتوب آن را دنبال کنیم، به یونان و روم باستان میرسیم. شاعران یونانی همچون کراتینوس (Cratinus) و مگنس (Magnes) در نوشتههای خود از کیکهای داغی یاد کردهاند که از آرد گندم، روغن زیتون، عسل و شیر بسته شده تهیه میشدند. رومیها این غذا را «آلیتا دولچیا» (Alita Dolcia) به معنای “شیرینی دیگر” مینامیدند. آنها این نانهای شیرین را با ادویه، عسل، آجیل و گاهی میوه سرو میکردند. در واقع، پنکیکهای امروزی نوادگان مستقیم همین ضیافتهای باستانی به شمار میروند.
اهمیت فرهنگی؛ وقتی مذهب و شکمپرستی گره میخورند
پنکیکها در اروپای قرون وسطی، نقشی فراتر از یک وعده غذایی پیدا کردند و وارد تقویم مذهبی شدند. روزی به نام «سهشنبه اعتراف» (Shrove Tuesday) یا همان «روز پنکیک» در بسیاری از کشورهای مسیحی وجود دارد.
داستان از این قرار است: در ایام روزهداری (Lent)، خوردن محصولات حیوانی مانند تخممرغ، شیر و کره ممنوع بود. خانوادهها برای اینکه این مواد غذایی فاسد نشوند و اسراف نکرده باشند، روز قبل از شروع روزه، تمام آنها را با آرد مخلوط میکردند و جشن پنکیک میگرفتند. این سنت هنوز هم در انگلستان و بسیاری از کشورها با مسابقات دویدن با ماهیتابه و پنکیک برگزار میشود. در فرهنگ اسلاو نیز، پنکیکهای گرد و طلایی نمادی از خورشید بودند و خوردن آنها نویدبخش پایان زمستان سرد و تاریک و بازگشت بهار محسوب میشد.
سفر جهانی و تکامل؛ هزار چهره یک غذا
نکته شگفتانگیز درباره تاریخچه پنکیک و سفر آن در جهان این است که هر فرهنگی آن را به نفع خود مصادره کرده است. پنکیک مانند یک مسافر منعطف، در فرانسه نازک و ظریف شد، در آمریکا پف کرد و حجیم شد و در ژاپن به یک غذای کامل و پرملات تبدیل گشت.
در جدول زیر نگاهی به تنوع حیرتانگیز پنکیک در نقاط مختلف دنیا میاندازیم:
| کشور | نام محلی | ویژگیها و مواد تشکیلدهنده |
| فرانسه | کرپ (Crêpe) | بسیار نازک و ظریف، سرو شده با نوتلا، میوه یا مواد شور مانند ژامبون |
| آمریکا | باتر میلک پنکیک | ضخیم، پفدار و اسفنجی. معمولاً با کره و شربت افرا (Maple Syrup) سرو میشود. |
| روسیه | بلینی (Blini) | تهیه شده از گندم سیاه و خمیرمایه، سرو شده با خاویار، خامه ترش یا ماهی دودی |
| ژاپن | اوکونومیاکی (Okonomiyaki) | نوعی پنکیک شور که با کلم خرد شده، گوشت یا غذای دریایی مخلوط و پخته میشود |
| اتیوپی | اینجرا (Injera) | نانی اسفنجی و ترشمزه تهیه شده از آرد تف (Teff)، که به عنوان بشقاب و قاشق غذا استفاده میشود. |
| اتریش | کایزشمارن (Kaiserschmarrn) | پنکیک ضخیم و خرد شده که کاراملی میشود و دسر محبوب امپراتور فرانتس یوزف اول بوده است. |
داستان یک تغییر؛ جوش شیرین وارد میشود
نقطه عطف بزرگ در تاریخ پنکیک مدرن، بهویژه نوع آمریکایی آن، اختراع مواد پفدهنده شیمیایی مانند جوش شیرین در قرن 19 بود. تا پیش از آن، آشپزها برای پف کردن خمیر مجبور بودند از برف تازه (به خاطر هوای محبوس در آن)، مخمر یا زدن بیشازحد تخممرغ استفاده کنند. ورود بیکینگ پودر انقلابی به پا کرد و پنکیکهای تخت قدیمی را به ابرهای نرم و پفکی که امروز در کارتونها و فیلمها میبینیم، تبدیل کرد.
نتیجهگیری
مرور تاریخچه پنکیک و سفر آن در جهان به ما نشان میدهد که غذا چیزی فراتر از سیر شدن است. این دایرههای ساده، قصهای از بقا در عصر حجر، جشنهای مذهبی در قرون وسطی و خلاقیت آشپزهای خیابانی در شرق آسیا را روایت میکنند. پنکیک ثابت میکند که با مواد اولیهای یکسان (آرد و آب)، انسانها میتوانند هزاران اثر هنری متفاوت خلق کنند که هرکدام طعم و هویت خاص خود را دارد. دفعه بعد که چنگال خود را در بافت نرم یک پنکیک فرو میبرید، به یاد داشته باشید که در حال چشیدن طعمی به قدمت تمدن بشر هستید.
حالا که با داستان غنی و جهانی پنکیک آشنا شدید و فهمیدید چرا این غذا محبوبیت جهانی دارد، حتماً وسوسه شدهاید تا عطر آن را در آشپزخانه خودتان استشمام کنید. آیا میخواهید یک صبحانه اصیل آمریکایی داشته باشید یا یک عصرانه شیک فرانسوی؟
ما دستور پخت دقیق، اندازهگیری شده و فوتوکوزهگری درست کردن پنکیکهای بینقص را برای شما آماده کردهایم. شما میتوانید همین حالا دستور پخت پنکیک خانگی و خوشمزه را مطالعه کنید. اجازه ندهید این هوسِ خوشمزه بیپاسخ بماند!
